Mặc dù tác nhân gây
bệnh SARS đã được xác định, việc điều trị dứt bệnh vẫn cần phải
chờ thêm nhiều nghiên cứu khác nữa. Hiện giờ, Các Trung tâm Kiểm
soát Dịch bệnh (Centres
for Disease Control - CDC) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
hướng dẫn các nhân viên y tế điều trị những triệu chứng của SARS
cũng giống như trong các trường hợp bị viêm phổi không điển hình
khác.
Sự hiệu quả của chế
độ điều trị sau đây không được chắc chắn lắm:
-
Dùng thuốc kháng
sinh (antibiotics)
-
Dùng các tác nhân
kháng siêu vi như oseltamivir hay ribavirin
-
Dùng phối hợp các
steroids (thuốc chống viêm rất mạnh) và hóa chất diệt khuẩn (antimicrobials).
Bây giờ chúng ta
hãy tìm hiểu thêm về nguyên nhân gây bệnh SARS và những khả năng
có thể xẩy ra khác mà các khoa học gia đã quan tâm đến ngay từ
đầu.
|
Siêu vi khuẩn
coronavirus được đặt tên như vậy là vì hình dạng của nó trông
giống như cái vương miện đội đầu của vua chúa ngày xưa. Virus
này rất thường thấy trong các bệnh của đường hô hấp trên (cổ
họng, khí quản), và trong vài trường hợp, nó gây ra chứng viêm
phổi (pneumonia). Ðiều làm cho SARS trở nên bất thường là
trước đấy, các bệnh nhân viêm phổi thường là những người có hệ
thống miễn dịch đã bị yếu kém, trong khi đại đa số những người
bị SARS là những người khỏe mạnh. |
 |
|
Coronavirus - BBC News |
Và trong khi
coronavirus đã được biết đến từ lâu trong những bệnh của các gia
súc như chó, mèo và heo; ở con người rất hiếm khi bắt gặp loại
siêu vi này. Chính vì vậy mà các nhà nghiên cứu đang xem xét một
khả năng là coronavirus đã đột biến sinh học rồi "nhẩy" từ loài
vật qua con người để sống như hiện nay.
Ðây không phải là
lần đầu tiên một siêu vi có thể nhẩy từ súc vật qua người để sống
và gây bệnh. Những bệnh sau đây đều đã được khám phá ra trước tiên
ở loài vật trước khi con người mắc bệnh:
-
Bệnh Creutzfeldt-Jakob (còn gọi là bệnh Bò điên - Mad-Cow
disease)
-
Bệnh xuất huyết
Ebola (Ebola haemorrhagic disease)
-
Hội chứng Suy
giảm Miễn dịch Mắc phải (HIV - AIDS, Acquired Immuno-Deficiency
Syndrome)
.....
Những nghiên cứu
lâm sàng cũng đã nhận ra được con siêu vi paramyxovirus trong
bệnh phẩm của các bệnh nhân nhiễm siêu vi gây SARS. Ở con người, các siêu vi
thuộc dòng này gây ra bệnh sởi (measles) và bệnh quai bị
(mumps).
Sự
hiện diện của paramyxovirus đã làm các chuyên gia đầu tiên nghĩ
đến một bệnh nguyên kép (hai nguyên nhân gây bệnh cùng lúc -
double etiology) của SARS. Có lẽ SARS là hậu quả của việc hai siêu
vi (paramyxovirus và coronavirus) này hoạt động cùng nhau. Tuy
nhiên nhiều nghiên cứu sau đó đã không chứng minh được lý thuyết
này cũng như không bác bỏ được khả năng là sự hiện diện của
paramyxovirus đã làm cho tình trạng người bệnh SARS trở nên nặng
nề hơn.
| |
Kết luận hiện nay được chấp nhận là
coronavirus có khả năng tự một mình nó gây ra các triệu chứng
tiêu biểu của SARS. Chúng ta không thể chính thức bác bỏ khả
năng sự hiện diện của những tác nhân khác - chẳng hạn dòng
metapneumovirus ở người và Chlamydia đã được tìm thấy ở Trung
Hoa, hay một số các siêu vi khác nữa - sau khi một người đã
nhiễm coronavirus, sẽ làm cho tình trạng bệnh nhân trở nặng
hơn. |
|
Bây giờ siêu vi
khuẩn SARS đã được nhận diện rõ ràng, các khoa học gia có thể tập
trung vào việc nghiên cứu phát triển những thử nghiệm để dò tìm
bệnh nhân bị nhiễm coronavirus cũng như chế tạo các loại thuốc
điều trị căn bệnh này.
Hiện chúng ta chưa
có các thứ thuốc diệt siêu vi khuẩn, các điều trị hiệu quả nhất
chỉ là việc khống chế dịch bệnh và chế ngự triệu chứng. Ðể tránh
sự lây lan, các nhân viên y tế phải tuân thủ những quy định an
toàn rất gắt gao. Thế nhưng như chúng ta đã thấy, dịch bệnh SARS
đã lan truyền khắp thế giới rồi.
Chúng ta hãy tìm
hiểu xem siêu vi khuẩn SARS đã di chuyển từ lục địa này qua lục
địa khác như thế nào.
Những con đường lây truyền
Giống như
trong các bệnh hô hấp khác, siêu vi SARS lan truyền từ người này
qua người khác qua sự tiếp xúc. Chẳng hạn một người bệnh SARS có
thể ho và làm cho bầu không khí chung quanh có đầy những hạt chất
lỏng rất nhỏ có chứa coronavirus. Bất kỳ ai ở trong vùng ảnh hưởng
đó cũng đều có thể vô tình hít vào các giọt nước nhiễm siêu vi
này. Cần nhớ rằng vùng diện tích bị ảnh hưởng có thể rất rộng lớn.
Các chuyên gia cũng đang nghiên cứu khả năng nhiễm bệnh do đụng
chạm vào một vật dụng đã bị nhiễm siêu vi trước đó.
| |
Dịch bệnh
SARS bộc phát ở Hồng Kông đã có một phương cách lây truyền rất
bất thường. Nó rất khác biệt với những ổ dịch bệnh SARS ở
những nơi khác, và chúng ta chưa hiểu rõ được nguyên nhân. Số
người mắc bệnh đã và đang gia tăng rất đáng kể và bệnh cũng đã
lan truyền ra khỏi các bệnh viện như trước đây người ta đã tập
trung chú ý đến.
Những điều
này làm phát sinh các câu hỏi về các đường lây lan khác, bên
cạnh cách lây truyền trực tiếp mặt đối-mặt khi người bệnh ho
như đã biết từ lâu. Các nhà dịch tễ học (epidemiologists) cũng
đang tìm hiểu đường lây truyền qua môi trường sống mà chưa tìm
được lời giải thích thỏa đáng nào. |
|
Ðể bạn đọc có một
cái nhìn khái quát về khả năng lây lan của SARS, hãy nhìn vào các
con số sau đây: Theo tờ New York Times ngày 23.3.2003, có đến 249
bệnh nhân SARS mà nguồn nhiễm bệnh khi truy ra chỉ là từ một người
bệnh duy nhất. Ðó là một con số khó tưởng tuợng được trong dịch tễ
học, một người lây cho 249 người khác! Trong số những người mắc
bệnh này, có 214 là nhân viên y tế hay nhân viên chăm sóc sức
khỏe.
Cơ quan Kiểm soát
Dịch bệnh CDC cũng như Tổ chức Y tế Thế giới đã làm việc cật lực
để giáo dục các nhân viên y tế cũng như dân thường về nguy cơ lây
lan của siêu vi SARS. Dưới đây là những khuyến cáo dành cho những
người trực tiếp tiếp xúc với bệnh nhân SARS:
-
Phải tuân thủ các
tiêu chuẩn an toàn (như vệ sinh tay...)
-
Phải đeo mặt nạ thở
có ống dẫn khí N-95 (không được dùng khẩu trang)
-
Mặc các loại áo
quần và găng tay chỉ dùng một lần, thay bỏ ngay những đồ dùng bị
dơ.
-
Phải đeo kính bảo
vệ mắt.
Người bệnh SARS và
thân nhân cũng như nhân viên y tế tiếp xúc với họ vẫn phải áp dụng
những biện pháp phòng ngừa như trên ít nhất là 10 ngày sau khi các
triệu chứng của bệnh đã chấm dứt. CDC và WHO cũng khuyến cáo các
bệnh nhân trong giai đoạn phục hồi và những người ở gần họ nên:
-
Rửa tay và sát
trùng tay thường xuyên.
-
Ðeo khẩu trang khi ở
gần những người khác.
-
Không dùng chung
muỗng nĩa, khăn tắm hay giường ngủ.
-
Thường xuyên tẩy
trùng bồn nước rửa mặt, nhà vệ sinh và các mặt bàn.
-
Giặt kỹ lưỡng và
tẩy trùng quần áo cũng như khăn trải giường.
Những phát triển mới nhất tính đến cuối tháng 4/2003
WHO trước đây đã
tiên liệu tỉ lệ tử vong của SARS là từ 5 -6% và khuyến cáo rằng
coronavirus có thể bị khống chế nếu các quốc gia bị ảnh hưởng hợp
tác chặt chẽ với nhau để ngăn chặn lây lan.
Thế nhưng một
nghiên cứu mới nhất của Giáo sư Anderson của Tổ chức Y Tế Thế giới
lại cho thấy tỉ lệ tử vong của SARS là từ 8 - 15% hay cứ mỗi 7
bệnh nhân thì sẽ có một người chết!
Một phát ngôn nhân
của WHO nói rằng Giáo sư Anderson là người rất có uy tín trong
chuyên môn và có lẽ những số liệu của ông tìm được là rất chính
xác.
Tính đến ngày
27.4.2003, đã có 4.649 người nhiễm bệnh SARS được ghi nhận ở 26
quốc gia khác nhau và 274 người đã chết (một số những người bị
bệnh khác có thể cuối cùng cũng sẽ tử vong trong khi đa số sẽ phục
hồi hoàn toàn).
Cũng tính đến ngày
27.4.2003, Việt Nam không hề ghi nhận được một trường hợp bệnh
SARS mới nào trong suốt 17 ngày liền và không có tử vong thêm,
nghĩa là Việt Nam đã trải qua được hơn 2 lần thời gian ủ bệnh. Các
viên chức của WHO tại Việt Nam đã xác nhận điều này và họ nghĩ
rằng Việt Nam sẽ là nước đầu tiên khống chế được sự lan truyền của
siêu vi bệnh SARS trên thế giới.
Việt Nam là nước
thứ hai trên thế giới bị ảnh hưởng của SARS sau Trung Hoa và hiện
có tất cả 63 trường hợp bệnh được phát hiện. Trong khi đó, cũng
theo Các Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh của Mỹ (CDC) và WHO thì tại
Hoa kỳ đã có 245 trường hợp bệnh được xác nhận và số bệnh nhân này
ở 37 tiểu bang khác nhau.
Theo WHO và các cơ
quan y tế địa phương nơi bệnh xẩy ra, số bệnh nhân tử vong tính
đến 27.4.2003 là như sau:
-
China:
122
-
Hong Kong:
121
-
Singapore:
20
-
Canada:
19
-
Vietnam:
5
-
Thailand:
2
-
Malaysia:
2
-
Philippines:
2
Nhóm bạn Cội nguồn
hy vọng bạn đọc sẽ có chút kiến thức cơ bản về căn bệnh đang làm
mọi người hoang mang này cũng như sẽ được yên tâm hơn. Bạn cũng có
thể đọc thêm về bản chất nguy hiểm của siêu vi SARS trong bài "Siêu
vi SARS có khả năng đột biến rất cao". Thân chúc bạn đọc sức
khỏe một lần nữa và được "saphi" (SARS-free).